उपक्रम

��ज्ञानरचनावादी उपक्रम ��                                                   माझी शाळा माझे उपक्रम  : " जादूई पेटारा ज्ञान कुंभ" कृती : �� प्रथम रिकामा खडूचा बाॅक्स घेणे. �� त्याला रंगीत गिप्ट पेपरचे आवरण चिटकून आकर्षक करणे.. ��त्यात विविध नकला, प्राणी पक्षीचे आवाज , वस्तू दाखवा, वस्तू आणा, गाणी , गोष्टी , कविता , पाठ्यपुस्तकातील चित्र वर्णन, प्रश्न, अनुभव कथन इ. चिठ्ठ्या तयार करून टाकणे. ��एक एक विद्यार्थीला पुढे बोलवून बाॅक्स मधून चिठ्ठी काढायला सांगणे �� चिठ्ठी सर्वांना दाखवून त्यातील मजकूर वाचायला सांगणे. �� मजकूरात लिहिल्याप्रमाणे कृती करायला लावणे. ��ज्या विद्यार्थीला कृती करता आली नाही तो विद्यार्थी त्या दिवसापुरता खेळातून बाद होईल याची कल्पना विद्यार्थीना देणे. �� प्रत्येक विद्यार्थी ला संधी मिळावी याकडे लक्ष ठेवणे . �� हा उपक्रम दररोज 4.30 नंतर घेतल्यास दिवसभराच्या अभ्यासक्रमातील उपक्रमाच्या क्षिणातून मुक्त होऊन विद्यार्थी प्रसन्न मनाने घरी जातो. ���������������� उपक्रमांची यशास्विता..... �� विद्यार्थ्यांच्या कल्पना शक्तीला चालना मिळते. �� विद्यार्थी आवड जोपासायला मदत होते . �� विद्यार्थ्यांच्या विविध विषयातील कला समजतो. �� मनोरंजनातुन ज्ञानाची निर्मिती सहज शक्य होते . �� विद्यार्थी मध्ये स्वनिर्मितीचा आत्मविश्वास निर्माण होतो. �� दिवसभराच्या अभ्यासाचा शीण घालवता येतो.. �� अभिनय,संवाद, वाचन,आकलन,कृती युक्त सादरीकरण,समय सुचकता इ.गुणांची खेळातून पडताळणी करता येते . �� प्रत्यक्ष कृतीतून घेतलेले अनुभव चिरकाल स्मरणात राहतात .  ������������������ ��मनोरंजक मोफत खेळातुन शिक्षण�� ➖➖➖➖Ⓜ����➖➖➖ �� चढता उतरता क्रमाची लगोरी �� साहित्य - शाळेतील लगोरी संच कृती - लगोरीमध्ये दहा ठोकळे असावेत.सर्वात लहान ठोकळ्यावर बाजुने गोलाकार वेगवेगळ्या रंगात १०,२०,३०,४०,५०....अशा प्रकारे १०० पर्यत अंक लिहावेत.त्यानंतरच्या ठोकळ्यावर त्याच रंगाच्या क्रमाने ९,१९,२९३९,.....९९ व अशा प्रकारे सर्वात मोठया ठोकळ्यावर १,११,२१,३१,.....९१ असे अंक येतील. नियम - १) लगोरी लावतांना सर्वात मोठा ठोकळा हा सर्वात खाली रचला जातो.त्यानंतर लहान लहान ठोकळे रचले जातात. २) त्यामुळे सहाजीकच अंकाचा क्रम वर चढता येतो. ३) ठोकळे रचतांना १,२,३...अश्या चढत्या क्रमानेच रचणे आवश्यक असतील. ४) एकदा लगोरी लागल्यानंतर पुढे त्याच ठोकळ्यावरिल १,११,२१,हे क्रमांक एकावर एक येतील असे रचावे लागतील. ५) अशाप्रकारे जश्या जश्या लगो-या लागतील. लगोरीच्या वरिल क्रमांक पुढे पुढे वाढत जातील. ६) लगोरी पूर्ण न लागताच बाद झाल्यास त्याच क्रमांकानुसार परत लगोरी लावावी लागणार. ७) ज्या टिमची लगोरीचा क्रमां चढता
                                 संकलन

ज्ञानरचनावाद

ज्ञानरचनावाद स.माहिती ज्ञानरचनावाद ज्ञानरचनावाद.... काय आहे आणि काय नाही? गेल्या काही वर्षांत शिक्षणाच्या क्षेत्रात, विशेष करून प्राथमिक शिक्षणाच्या क्षेत्रात ज्ञानरचनावादाचा बराच बोलबाला आहे. रचनावाद, रचनावादी शिक्षणपद्धती असे शब्द वारंवार कानी पडतात. अनेकदा असे अनुभवास येते की या शब्दांचा अर्थ प्रत्येक जण आपल्याआपल्या सोयीने लावत असतो. शाळेत साधने वगैरे वापरून कृतियुक्त शिक्षण देणारे रचनावादाचे पुरस्कर्ते ‘आमच्या शाळेत आम्ही रचनावादी पद्धत वापरतो’ असे अभिमानाने म्हणताना दिसतात तर ‘रचनावाद येण्याआधी पासून आम्ही तुम्ही सांगता त्या गोष्टी करतच होतो, तुम्ही त्याला फक्त नाव दिलेत’ असे काहीजण म्हणताना दिसतात. काहीजण ‘वर्तनवाद’ विरुद्ध ‘रचनावाद’ अशी मांडणी करताना दिसतात. या मतमतांतरांमुळे बर्याच जणांचा गोंधळ होणे साहजिक आहे. त्यातून या विषयावर मराठीतून फारसे वाचायलाही मिळत नाही. म्हणून या लेखात रचनावादाची नेमकी संकल्पना काय आहे याची तोंडओळख करून देण्याचा प्रयत्न केला आहे. इथे एक बाब लक्षात घ्यायला हवी, ती म्हणजे, ही केवळ तोंडओळख आहे. या विषयाची व्याप्ती बरीच मोठी असल्याने अधिकचे वाचन करून, सहकार्यांशी चर्चा करून रचनावादाची पुरेशी सखोल समज बनवणे शिक्षक़ांसाठी अत्यावश्यक आहे. रचनावाद हा मुलांच्या शिकण्याच्या प्रक्रियेवर प्रकाश टाकणारा एक सिद्धांत आहे. माणसाचे मूल कसे शिकते, या जुन्याच प्रश्नाचे नवे, अधिक विस्तृत उत्तर देण्याचा प्रयत्न रचनावादाने केला आहे. मात्र अजूनही या प्रश्नाचे परिपूर्ण उत्तर आपल्या हाती आले आहे असे नाही. मात्र नवनव्या संशोधनांतून या विषयीच्या आपल्या ज्ञानात नित्यनेमाने भर पडत आहे हे नक्की. मुलांच्या शिकण्याबाबत रचनावादाचे काय म्हणणे आहे हे पाहण्याआधी, आपण शिकण्याबाबतचे रचनावादाच्या आधीचे सिद्धांत काय होते हे पाहणे गरजेचे आहे. कोरी पाटी सिद्धांत ‘मुलाचे मन म्हणजे कोरी पाटी त्यावर आपण हवे ते लिहू शकू’ (याचेच दुसरे रूप म्हणजे ‘मूल म्हणजे मातीचा गोळा’) असा सिद्धांत अनेक वर्षे रूढ होता. अजूनही त्याचे पडसाद कुठे क़ुठे ऐकायला मिळतातच. बाहेरच्या जगाचे प्रतिबिंब किंवा छाप मुलाच्या ‘रिकाम्या’ मनावर उमटणे म्हणजे मूल शिकणे अशी कल्पना अनेक दिवस सर्वमान्य होती. पण हळूहळू लक्षात आले की प्रत्येक मुलाला ‘आपल्याला हवे ते, हवे तसे, हवे तेव्हा’ शिकवता येईलच असे नाही. एकाच वातावरणात वाढणारी किंवा एकाच शिक्षकाकडून शिकणारी सगळीच मुले सारखी शिकत नाहीत. जर मुलांची मने म्हणजे कोर्या पाट्या असत्या तर मुलांच्या शिकण्यात असा फरक पडायचे कारण नाही ! वर्तनवादाचा सिद्धांत - स्वरूप आणि मर्यादा मुलांच्या शिकण्याबाबतच्या अजून एका सिद्धांताचे अधिराज्य शिक्षणाच्या क्षेत्रात अनेक वर्षे राहिले. तो म्हणजे वर्तनवादाचा सिद्धांत. आजही शिक्षणशास्त्राच्या अभ्यासक्रमात हा सिद्धांत विस्ताराने अभ्यासला जातो. मानसशास्त्र म्हणजे मनाचा अभ्यास करणारे शास्त्र ही व्याख्या लोकांना भोंगळ वाटायला लागली कारण मनाच्या अस्तित्वाचा व स्वरूपाचा पुरावा देणे शक्य नव्हते. बारकाईने बघितले तर आपण एखाद्याच्या मनाबाबत जे आडाखे बांधतो ते त्याच्या वर्तनाच्या आधारे बांधतो. (उदाहरणार्थ, नितीनचे मन उदास आहे याचा आडाखा आपण ‘तो तोंड पाडून बसलाय’ ‘बोलत नाहीये’ असे त्याचे वर्तन पाहून बांधतो! कारण वर्तनाचे त्रयस्थपणे निरीक्षण करता येते.) त्यामुळे मग ‘वर्तनाचा अभ्यास करणे म्हणजे मानसशास्त्र’ अशी व्याख्या केली जाऊ लागली. या व्याख्येच्या शास्त्रीय असण्याचा दबदबा इतका होता की मानसिक अवस्था वा प्रक्रियांबद्दल बोलणे अशास्त्रीय गणले जाऊ लागले. वर्तनाचा अभ्यास करण्याच्या काळात प्राण्यांचे वर्तन अभ्यासण्याचे अनेक प्रयोग मानसशास्त्रज्ञांनी केले आणि प्राण्यांचे वर्तन आपल्याला हवे तसे बदलता येते हे सिद्ध करून दाखवले. वर्तनात बदल घडवण्याचे त्यांचे साधन होते बक्षिसे आणि शिक्षा ! एखादे वर्तन केल्यावर बक्षीस मिळाले तर प्राणी ते वर्तन पुन्हा पुन्हा करतो आणि शिक्षा मिळाली तर ते वर्तन करत नाही अशी ही ढोबळ व सहज दिसणारी मांडणी होती आणि म्हणून मग ‘मुलाच्या वर्तनात शिक्षकाला अपेक्षित बदल घडणे म्हणजे शिकणे’ अशी आपल्याला सुपरिचित असलेली शिकण्याची व्याख्या अस्तित्वात आली. वर्तनातील हा बदल कायमस्वरूपी टिकावा यासाठी पुन्हा पुन्हा सराव करणे गरजेचे आहे हेही लक्षात आले. प्राणिल स्वरूपाच्या गोष्टी मूल कसे शिकते हे सांगण्यात वर्तनवाद कमालीचा यशस्वी झाला. मात्र माणसाच्या मुलाचे शिकणे प्राण्यांपेक्षा कमालीचे गुंतागुंतीचे असते. त्याचे समग्र स्पष्टीकरण वर्तनावादाच्या आधारे करणे कठीण होऊ लागले. मूल मातृभाषा (खरे तर परिसर भाषा म्हणायला हवे !) कशी शिकते हे सांगताना वर्तनवादी सिद्धांत अगदीच तोकडा पडू लागला. माणसाची भाषा ही एक अत्यंत गुंतागुंतीची चिन्हप्रणाली आहे. जगातल्या खर्या वस्तू, क्रिया, भावना, वस्तूचे गुणधर्म असे बरेच काही शब्दांच्या चिन्हांनी आपण दाखवत असतो. भाषेतील शब्द आणि तिच्या व्याकरणाचे नियम वापरून आपण मनातल्या मनात विचार करू शकतो. मातृभाषेचे नियम, व्याकरण, जटिल वाक्य-रचना एखादे दोनतीन वर्षांचे मूल कसे शिकते, भाषा वापरून आपण विचार कसा करू शकतो, याचे उत्तर वर्तनवादी सिद्धांताला देता येईना. आकलनवाद वर्तनवादी शास्त्रज्ञ भाषेकडे आणि विचारप्रक्रियेकडे फक्त एक वर्तन म्हणून पाहत असत. कारण विचार-प्रक्रिया अभ्यासायची तर मनाचे आणि मानसिक प्रक्रियांचे अस्तित्व मान्य करायला लागणार आणि ते नाकारूनच तर वर्तनवादाची सुरुवात झाली होती! या प्रश्नावर तोडगा म्हणून आकलनवादी विचार मांडले गेले. ‘मूल भाषा कशी शिकते, हे केवळ अभिसंधान प्रक्रिया वापरून स्पष्ट करणे अशक्य आहे’ अशी मांडणी नोआम चॉम्स्कीसारख्या भाषातज्ज्ञाने केली. माणसाची विचारप्रक्रिया म्हणजे वर्तन नाही, तर विचारप्रक्रियेचा प्रभाव वर्तनावर पडतो. विचार- प्रक्रिया ही मानसिक पातळीवर चालणारी क्रिया असल्याने, आकलनवादासोबत मानसिक-अवस्था व मानसिक-प्रक्रिया यांना मानसशास्त्राच्या अभ्यासात परत स्थान मिळाले. इथे एक लक्षात घेतले पाहिजे की आकलनवाद्यांनी वर्तनवाद पूर्णपणे नाकारलेला नाही, मात्र तो शिकण्याची समग्र प्रक्रिया उलगडण्यास तोकडा आहे, असे सप्रमाण दाखवून दिले आहे. ज्ञानरचनावाद मानसिक पातळीवरील कल्पना प्रक्रिया यांचा अभ्यास करणे मानसशास्त्रात पुन्हा एकदा दाखल झाल्यावर, शिकण्याची प्रक्रिया काय आहे हे उलगडून दाखवण्याला बराच वेग आला. त्यातूनच ज्ञानरचनावादाची कल्पना पुढे आली. मूल आपल्या मनातील जगाबाबतच्या धारणा आणि परिसरातून मिळणारा अनुभव यांच्यातील आंतरक्रियेतून स्वत:च्या ज्ञानाची रचना करत असते असा रचनावादाचा मध्यवर्ती विचार आहे. मूल आपल्या ज्ञानाची रचना कशी करते यावर ज्ञानरचनावाद बराच प्रकाश टाकतो. मूल अगदी जन्मापासून अवतीभोवतीचे जग समजून घेण्याचा प्रयत्न करते. वस्तू मुठीत पकडणे , तोंडात घालणे, वस्तू एकटक न्याहाळणे ही मुलाची जग समजून घेण्याची धडपड आहे असे ज्ञानरचनावादात मानले जाते. एकदा का मुलाला भाषा अवगत झाली की ज्ञानाची रचना करण्याला मोठीच गती मिळते. शब्दांच्या आधारे मूल नव्या नव्या धारणा बनवते आणि अनुभव वाढला की बनलेल्या धारणा मोडून पुन्हा नव्याने बनवते. ‘पुरुष’ या शब्दाची एका मुलाची धारणा वाढत्या अनुभवाबरोबर कशी बदलत जाऊ शकते, याचे पियाजेंनी दिलेले उदाहरण आपण पाहू या. अर्थातच एका अतिशय गुंतागुंतीच्या प्रक्रियेचे हे काहीसे ढोबळ वर्णन आहे, हे लक्षात घेतले पाहिजे.

Drop down

ब्लॉगसाठी Drop Down मेनू ब्लॉगसाठी तुम्हाला Drop Down मेनू बनवणे सोपे आहे.त्यासाठी खाली दिलेल्या लिंकवर क्लिक करा.त्यावर तुम्हाला 35 वेगवेगळे Drop down मेनूसाठीचे HTML code आहेत.ते cope करून ब्लॉगवर Add html gadget मध्ये कोड पेस्ट करा.त्यातील लिंक तुमच्या ब्लॉगमधील लिंकने बदला. Drop down menu साठी click करा.

Blog

Blog कसा बनवावा ब्लॉग कसा बनवावा. How To Create New Blog... ब्लॉग हे वेबलॉग या शब्दाचे लघुरुपांतर आहे. हा संकेतस्थळाचाच म्हणजे वेबसाईटचाच प्रकार आहे. ब्लॉग हे एक व्यक्ती किंवा व्यक्तिंचा समूह ब्लॉग निर्माण करतो. ब्लॉगमध्ये मजकूर, व्हिडीओज, ऑडिओज, चित्रे आणि वेबलिंक्स (सांधे) दिलेले असतात. नविन मजकूर ब्लॉगवर लिहिणे किंवा प्रकाशित करणे याला 'ब्लॉगिंग' असे म्हणतात. ब्लॉगवरील लेखांना 'ब्लॉगपोस्ट' 'एन्ट्रिज' म्हणतात. ब्लॉग लिहीणा-या लेखकांना ब्लॉगर म्हणून संबोधले जाते. आज ब्लॉगवर कोट्यावधी लेख नविन ब्लॉग वेबवर झळकत आहेत. चला तर मग आपणही नविन ब्लॉग तयार करुया..... नविन ब्लॉग तयार करण्यासाठी आवश्यक घटक..... १. स्वत: चा Gmail ID 2. नेट कनेक्शन वरील दोन्ही गोष्टी उपलब्ध असतील तर ब्लॉग तयार करण्यासाठी काही अडचण येणार नाही फक्त ५ मिनीटात तुमचा ब्लॉग तयार होईल. सर्वप्रथम www.blogger.com या साईटवर तुमच्या gmail Id व्दारे Log in करा. Log in केल्यानंतर Bogger Dashboard open होईल जसे...  blogger dashboard वर New blog असे चौकट किंवा बटन दिसेल त्यावर क्लिक करा लगेच दुसरा विंडो उघडेल. जसे.....  वरील विंडोजमध्ये तुम्हाला ब्लॉग टाईटल (Title) द्यावे लागेल उदा. Address मध्ये तुमच्या ब्लॉगला तुम्ही काय अड्रेस देणार आहात हे ठरवावे लागेल. तुमच्या नावाने अड्रेस तयार करता येईल. किंवा blog address टाईप केल्यानंतर उपलब्ध आहे किंवा नाही तपासून पाहिले जाईल उपलब्ध नसेल तर sorry this blog address is not available म्हणून त्याखाली मेसेज दिसेल दुस-या नावाने प्रयत्न करा उपलब्ध असेल तर blog address is available असा मेसेज येईल available असेल तर सर्वात खाली दिसणा-या Create blog वर क्लिक करा तुमचा ब्लॉग तयार होईल. जसे....  तुम्ही तयार केलेला ब्लॉग डॅशबोर्डवर दिसू लागेल. त्याच्या खाली एक मेसेज दिसेल Start posting वर क्लिक करा किंवा पेन्सिलचा चित्र दिसत आहे त्यावर क्लिक करा ब्लॉग पोस्टींगचा विंडो उघडेल. जसे....  वरील ब्लॉग पोस्टच्या विंडोमध्ये प्रामुख्याने दोन गोष्टी महत्त्वाचे आहेत Post समोरील चौकोनात ब्लॉगचा Title लिहा खाली मोठा स्पेस दिसेल त्यामध्ये तुमचा विचार , मुद्दे , चित्रे आणि लिंक्स तयार करु शकता लेख पूर्ण झाल्यानंतर उजव्या बाजूला दिसणा-या Publish वर क्लिक करा तुमचा लेख ब्लॉगवर प्रकाशित होईल तेही कोणत्याही प्रकाशकाशिवाय. संकलन  सतिश मुणगेकर

ब्लॉग

ब्लॉगवरील running text ब्लॉगवर तुम्हाला Running Text ब्लॉगला सुंदर बनवतो.त्यासाठी लिंकवर तुम्हाला वेगवेगळे प्रकारचे Running Text चे html code आहेत.हे code copy करुन Add html gadget मध्ये paste करा. Running text साठी html code साठी क्लिक करा.

नियम

                  
                अभ्यास करण्याचे काही नियम
*  स्वतः वर विश्वास  ठेवा आणि ध्येय  ठरवा.
*  वेळापत्रक बनवा व त्याप्रमाणे  वागा.
*   जे महत्त्वाचे  आहे त्याच्यासाठी वेळ खर्च  करा.
* चुकांना घाबरु नका.त्यातून बरेच काही शिकता येते.
*  आपली  जास्तीत जास्त बुद्धिमत्ता शैक्षणिक साधने  बनविण्यासाठी वापरा.
*  कमीत कमी वेळेत जास्तीत जास्त कामाचे व्यवस्थापन करायला  शिका.
*  २४ तासांपैकी ८ तास झोप +६ तास शाळा+१तास जेवण + १ तास इतर +२ तास खेळणे असं एकूण  वेळापत्रक असलं तरी ५-६ तास उरतात. हा पूर्ण  वेळ अभ्यासाला दिलात तर वर्षभर अभ्यासाची छान तयारी होते.
*  दिवसा सगळा वेळ नीट वापरला तर रात्री जागरण करुन अभ्यास  करण्याची  जरुरी नाही.
* वेळापत्रकात प्रत्येक  विषयाला वेळ दिला गेला पाहिजे . अवघड  वाटणाऱ्या  विषयांना जास्त वेळ द्यावा .
* पाढे, सूत्रे  व आकृत्या  यांना  वेगळा  वेळ देऊन  विशेष  तयारी करावी. *  उत्तरे  पाठ करु नयेत. आपल्या भाषेत मुद्यांमध्ये उत्तरे  लिहुन काढावीत.इंग्रजी स्पेलिंग, अर्थ  पाठ करावेत. विज्ञानाच्या  व्याख्या  पाठ कराव्यात .गणिते सोडवावीत.सखोलपणे धडा अभ्यासावा.
* आळस, अस्थिरता, तुलना, न्युनगंडता टाळा आणि ' मला येतच नाही ' असे न समजता ' प्रयत्न  केले तर मला नक्कीच  येईल ' ही भूमिका  बाळगा.

                              संकलन

                      
                         सतीश मुणगेकर